متیو گولد، معاون پیشین سفیر بریتانیا در ایران، در یادداشتی به بررسی وضعیت کنونی جمهوری اسلامی و شرایط لازم برای تغییر حکومت پرداخت. او با اشاره به تحولات اخیر و اعتراضات گسترده در کشور، پنج عامل کلیدی را برای موفقیت اعتراضات معرفی کرد.
تحولات اخیر و چالشهای حکومت ایران
گولد با یادآوری دو رویداد مهم در سالهای اخیر، به تحلیل قدرت حکومت جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران پرداخت. نخستین تحول، اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ بود که به عنوان جدیترین اعتراضات تاریخ جمهوری اسلامی شناخته میشود. این اعتراضات بهویژه از بازار بزرگ تهران آغاز شد و به سرعت به سراسر کشور گسترش یافت. به گفته گولد، این تجربه نشان میدهد که اعتراضات گسترده به تنهایی کافی نیست و نیازمند پیشنیازهایی برای موفقیت است.
بیشتر بخوانید: بررسی هستهای حزبالله و چالشهای مسئولیتپذیری
دومین تحول، کشته شدن علی خامنهای در حمله هوایی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ بود. گولد معتقد است که اگر تغییر رهبری میتوانست منجر به تغییر حکومت شود، آن زمان بهترین فرصت برای این تغییر بود. اما با وجود این تحولات، حکومت بار دیگر موفق به حفظ قدرت شد و نسل جدیدی از رهبران تندرو جایگزین شدند.
پنج عامل ضروری برای تغییر حکومت
گولد در ادامه، پنج عامل ضروری برای سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی را بررسی کرد:
- بازگشت مردم به خیابانها: گولد تاکید میکند که ایرانیان باید با وجود آسیبهای مکرر ناشی از خشونت، دوباره به خیابانها بیایند و ائتلافی را که در آغاز سال میان طبقات و مناطق مختلف کشور شکل گرفت، بازسازی کنند. او به فشار اقتصادی به عنوان محرک اصلی اعتراضات اشاره کرد.
- دوام اعتراضات پس از سرکوب: به اعتقاد گولد، تنها در صورتی که اعتراضات بتوانند پس از سرکوب و قطع اینترنت ادامه یابند، حکومت با تهدید واقعی مواجه خواهد شد.
- ایجاد زیرساختهای سازماندهی: گولد به اهمیت ایجاد زیرساختهایی برای سازماندهی معترضان بدون اینترنت اشاره کرد و به تلاشهای حکومت برای ایجاد خاموشی دیجیتال و مختل کردن سیگنالهای اینترنتی پرداخت.
- متزلزل شدن نیروهای امنیتی: او بر این باور است که انقلابها زمانی موفق میشوند که نیروهای نظامی دچار تردید شوند. در حالی که در ایران، نیروهای نظامی تا کنون منسجم باقی ماندهاند.
- آیندهنگری مقامهای رده میانی: گولد معتقد است که مقامهای رده میانی باید به این نتیجه برسند که نظم قدیمی به پایان رسیده است و این تغییر زمانی رخ خواهد داد که آنها آیندهای برای خود در نظام بعدی ببینند.
او در پایان یادداشت خود هشدار داد که اگر این شرایط فراهم شود و حکومت سرانجام کنار برود، انتقال قدرت به یک حکومت جدید ممکن است به سادگی انجام نشود و احتمال بروز هرج و مرج و خلاء رهبری وجود دارد.
بیشتر بخوانید: حزب کارگر بریتانیا در صدر نظرسنجیها، احتمال پارلمان آویزان در انتخابات آینده · تعلیق پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی به بغداد تحت فشار واشنگتن
