دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، فروش نزدیک به ۵۰ جنگنده اف-۳۵ به عربستان سعودی را تصویب کرده است. این اقدام تغییری در سیاست آمریکا به شمار میرود که نگرانی شماری از اعضای کنگره را برانگیخته است.
نگرانیها درباره فناوری نظامی
عربستان سعودی سالهاست که در پی خرید پیشرفتهترین هواپیمای جنگی جهان، یعنی جنگندههای اف-۳۵، است. این جنگندهها مجهز به فناوری رادارگریزی هستند که به آنها امکان میدهد از شناسایی شدن به دست دشمن بگریزند. واشنگتن پیشتر در برابر این درخواست مقاومت میکرد، بهویژه به دلیل نگرانی درباره تأثیر این فروش بر توازن نظامی در منطقه و حفظ برتری نظامی اسرائیل.
بیشتر بخوانید: انتقال کاروان تجهیزات سنگین آمریکایی از عراق به اردن
کنگره آمریکا ۳۰ روز فرصت دارد تا این معامله ۲۴ میلیارد دلاری با عربستان سعودی را بررسی کند و در صورت لزوم، اقداماتی برای جلوگیری از آن انجام دهد. راجا کریشنامورتی، نماینده دموکرات ایالت ایلینوی، با این فروش مخالفت کرده و اظهار داشته که "این معامله میتواند ارزشمندترین دستاوردهای فناوری نظامی آمریکا را در دسترس حزب کمونیست چین قرار دهد".
پیامدهای امنیتی و منطقهای
دیگر قانونگذاران دموکرات و برخی مقامهای دفاعی آمریکا نیز نگرانیهای مشابهی درباره واگذاری جنگندههای اف-۳۵ به عربستان سعودی مطرح کردهاند. آنها بر این باورند که ریاض ممکن است در چارچوب همکاری امنیتی دو کشور، این فناوری حساس را با چین به اشتراک بگذارد.
وزارت خارجه آمریکا در اعلام این معامله تصریح کرده است که این اقدام به تحقق "اهداف سیاست خارجی و امنیت ملی" آمریکا کمک خواهد کرد و امنیت یک متحد عمده خارج از ناتو را تقویت خواهد کرد. این وزارتخانه همچنین افزود که "فروش پیشنهادی این تجهیزات و ارائه خدمات پشتیبانی، توازن نظامی منطقه را تغییر نخواهد داد".
دولت ترامپ روابط نزدیکی با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، دارد که نوامبر گذشته به کاخ سفید سفر کرد. این دو همچنین در ماه مه سال گذشته در ریاض دیدار کردند و معاملهای تسلیحاتی به ارزش ۱۴۲ میلیارد دلار نهایی شد. کاخ سفید این معامله را "بزرگترین توافق فروش تجهیزات دفاعی در تاریخ" توصیف کرد.
تازهترین پیشنهاد برای فروش تسلیحات به عربستان سعودی شامل ۴۸ جنگنده اف-۳۵ خواهد بود که شرکت تسلیحاتی لاکهید مارتین میسازد. این معامله عربستان را همسطح اسرائیل قرار خواهد داد، به طوری که اسرائیل در حال حاضر ناوگانی متشکل از ۵۰ فروند از این جنگندهها دارد. با این حال، وزارت خارجه اسرائیل در ماه مه اعلام کرد که یک اسکادران دیگر اف-۳۵ خریداری خواهد کرد، که بدین ترتیب شمار جنگندههای اف-۳۵ اسرائیل به ۱۰۰ فروند خواهد رسید.
کنگره پیشتر پس از قتل جمال خاشقجی، روزنامهنگار سعودی، در سال ۲۰۱۸، معاملات تسلیحاتی با ریاض را زیر سؤال برده بود. دولت جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکا، واگذاری جنگندههای اف-۳۵ به عربستان سعودی را در صورت عادیسازی روابط ریاض با اسرائیل بررسی کرده بود، اما آن تلاش دیپلماتیک به نتیجه نرسید.
پیشنهاد این فروش در شرایطی مطرح شده است که عربستان سعودی درگیر نبرد با حوثیهاست؛ گروه مسلح مورد حمایت ایران که بخش بزرگی از غرب یمن را در کنترل دارد. حوثیها اخیراً بخشهای وسیعی از سواحل دریای سرخ یمن را از دست نیروهای طرفدار دولت و مورد حمایت عربستان خارج کرده و به تصرف خود درآوردهاند. دو منبع آگاه اعلام کردهاند که ولیعهد عربستان شخصاً ترامپ را برای اقدام نظامی علیه حوثیها تحت فشار گذاشته است، اما ترامپ تاکنون از دخالت مستقیم ارتش آمریکا خودداری کرده است.
بیشتر بخوانید: پاسخ مثبت مشروط مقامات فرانسوی به نخستوزیر عراق علی فالح · وزیر دفاع پاکستان: زمان اجرای توافق مکه برای حفاظت از امنیت عربستان فرا رسیده است
