لبنان در حال تجربه تقسیمی است که کسی آن را اعلام نمیکند؛ جنوب در قفل شروط امنیتی اسرائیل، شمال در مدار فزاینده ترکیه و بیروت گرفتار دولتی که هرچه بیشتر فلج بماند، فاصله میان اجزای کشور عمیقتر میشود.
چالشهای راهبردی لبنان
لبنان در آستانه خروج یونیفل با یک تناقض راهبردی روبهروست؛ تقریباً همه بازیگران از دولت قدرتمند لبنان سخن میگویند، اما سازوکارهای موجود عملاً ضعف همان دولت را بازتولید میکنند. نشست ۱۷ سپتامبر در پاریس، دیدار سفیران لبنان و اسرائیل در واشنگتن و مذاکرات رجب طیب اردوغان و نواف سلام در نیویورک، سه تصویر از همین بحران بودند.
بیشتر بخوانید: دانون: اسرائیل خواهان تغییر حکومت ایران برای امنیت منطقه است
آنکارا و تلآویو لبنان یکسانی نمیخواهند. ترکیه به دولتی نیاز دارد که بتواند توافق امضا کند، پروژهها را مجوز دهد و قلمرو خود را کنترل کند؛ اسرائیل اما خروج از جنوب را به شروطی گره زده که اجرای آنها برای دولت ضعیف لبنان دشوار است. بنابراین مسئله فقط رقابت بر سر نفوذ نیست؛ مسئله توانایی دولت برای حفظ انسجام کشور است.
دکترین «میهن آبی» ترکیه
دکترین «میهن آبی» ترکیه، شرق مدیترانه را بخشی از فضای امنیتی و حاکمیتی این کشور میبیند. اردوغان در ژوئن گفت امنیت ترکیه از «حلب، دمشق و بیروت» آغاز میشود. با این حال، ابزارهای آنکارا در لبنان به نهادهای رسمی وابستهاند.
فعالیت ترکیه در بندر طرابلس، آموزش نظامی بر اساس توافق ۲۰۱۰، توسعه فرودگاه قیلیات و هرگونه توافق دریایی، بدون دولت لبنان قابل پیشبرد نیست. اردوغان ۳۰ ژوئیه نیز گفت ترکیه خواهان حضور در «تمام ابتکارات» پس از خروج یونیفل است.
در کنار این مسیر دولتی، شبکهای اجتماعی نیز در شمال شکل گرفته است. بر اساس ارقام مورد استناد، تا سال ۲۰۱۹ بیش از ۹۶۰۰ لبنانی از میان حدود ۱۸ هزار متقاضی تابعیت ترکیه دریافت کرده بودند. پروژههای احیای میراث عثمانی و خط کشتیرانی مرسین–طرابلس نیز این پیوند را تقویت کردهاند.
در جنوب، چارچوب سهجانبه آمریکا، اسرائیل و لبنان که ۲۶ ژوئن امضا شد، بازگرداندن «حاکمیت مؤثر بر تمام قلمرو لبنان» را هدف اعلام کرده، اما خروج اسرائیل را به خلعسلاح تأییدشده مشروط میکند.
به نظر میرسد که این توالی یک بنبست ایجاد کرده است. ارتش لبنان برای خلعسلاح حزبالله با خطر درگیری داخلی مواجه است و حضور نیروهای اسرائیلی نیز شکلگیری نظم امنیتی جدید را دشوار میکند.
بیشتر بخوانید: وزیران بریتانیا به بررسی تهدیدات روسیه برای کسبوکارهای کلیدی میپردازند · امینه اردوغان، همسر رئیسجمهور ترکیه، بر اهمیت مجمع عمومی سازمان ملل تأکید کرد
