آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است که سوریه در دوران بشار اسد، رئیسجمهور سابق این کشور، به دستیابی به توانایی تولید مواد شکافتپذیر نزدیک شده بود. این اطلاعات در حالی منتشر میشود که نزدیک به دو دهه از انهدام یک «تاسیسات هستهای در حال ساخت» در منطقه دیرزور سوریه توسط اسرائیل میگذرد.
جزئیات برنامه هستهای سوریه
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در یک نشست خبری اظهار داشت که راکتور کشفشده در دیرزور تقریباً تکمیل شده بود و کارایی بالایی داشت. گروسی همچنین تأکید کرد که مقامهای وقت سوریه از اطلاعرسانی به جامعه جهانی درباره فعالیتهای هستهای خود خودداری کرده بودند. او توضیح داد: "با توجه به طراحی و ویژگیهای فنی این نوع راکتور، تاسیساتی با کارایی بالا برای تولید مواد شکافتپذیر محسوب میشود؛ موادی که میتوانند مستقیماً در ساخت سلاح هستهای به کار روند."
بیشتر بخوانید: مدارس در تصرف نیروهای نظامی؛ سال تحصیلی در خطر است!
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سال ۲۰۱۱ اعلام کرده بود که این محل «به احتمال زیاد» راکتوری هستهای بوده است که با کمک کره شمالی ساخته میشد. گروسی همچنین از وجود حدود «۷۳ تن» فلز اورانیوم طبیعی در سوریه خبر داد که بخش عمده آن بهشکل «سوخت راکتور» بود.
توافق با دولت سوریه
گروسی در بیانیهای اعلام کرد که با دولت سوریه توافق شده است که مواد اعلامنشده بررسی شوند و تحت تدابیر حفاظتی معمول آژانس قرار گیرند. او همچنین به بازدید هیئتی از آژانس به ریاست خود از مناطق مرتبط با برنامه هستهای سوریه اشاره کرد و از همکاری سازنده دولت سوریه تشکر کرد.
دولت کنونی سوریه همچنین اعلام کرده است که قصد دارد فصل جدیدی از همکاری شفاف را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی آغاز کند تا پروندههای هستهای حلنشده باقیمانده از حکومت پیشین را رسیدگی نماید. این اقدامات به منظور ایجاد اطمینان از شفافیت در برنامه هستهای سوریه انجام میشود.
تاریخچه حمله اسرائیل به تاسیسات هستهای سوریه
نزدیک به دو دهه پیش، در شب ششم سپتامبر ۲۰۰۷، تاسیسات هستهای در حال ساخت سوریه به وسیله حمله هوایی اسرائیل منهدم شد. رسانهها گزارش دادند که اسرائیل این تاسیسات را که با کمک کره شمالی برای غنیسازی اورانیوم آماده میشد، هدف قرار داده است. اگرچه اسرائیل بهطور رسمی مسئولیت این حمله را نپذیرفت، اما در سال ۲۰۱۸ این عملیات را تأیید کرد و اعلام کرد که هدف آن نابودی یک راکتور هستهای نظامی بوده است.
در پی این حمله، اهود اولمرت، نخستوزیر وقت اسرائیل، و اهود باراک، وزیر دفاع وقت، تصمیم نهایی را برای نابودی این تاسیسات گرفتند. اسرائیل با اشاره به تهدیدهای ناشی از برنامه هستهای سوریه، به این اقدام اقدام کرد.
به علاوه، پس از سالها سکوت، اسرائیل مسئولیت ترور سرتیپ محمد سلیمان، فردی که طبق روایت اسرائیل مسئول اصلی برنامه هستهای سوریه بود، را نیز بر عهده گرفت. سلیمان در سال ۲۰۰۸ در یک حمله هدف قرار گرفت و این موضوع واکنشهای زیادی را در محافل سوری به همراه داشت.
بیشتر بخوانید: تهران–اسلامآباد برای مهار حملات حوثیها به عربستان هماهنگ شدند؛ دریای سرخ در کانون امنیت انرژی · صدور حکم ۶۰ سال زندان برای رئیس پیشین زندان سوریه به اتهام شکنجه
