ایران و سوریه در پی وقوع تحولات جدید در منطقه به دنبال نزدیکی دوباره روابط خود هستند. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در سخنرانی اخیر خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به چالش‌های موجود در رابطه با حکومت جدید سوریه اشاره کرده و بر لزوم بازنگری در سیاست‌های گذشته تأکید نمود.
سقوط حکومت بشار اسد و تغییرات در روابط
سقوط حکومت بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴ تأثیرات عمیقی بر روابط ایران و سوریه گذاشت. به گفته کارشناسان، این تحول نه‌تنها وضعیت داخلی سوریه را تغییر داد بلکه جایگاه منطقه‌ای این کشور را نیز تحت تأثیر قرار داد. پس از این واقعه، روابط بین دمشق و تهران به‌طور کامل قطع شد و حکومت جدید سوریه هیچ تمایلی برای ادامه رویکردهای گذشته خود در برابر ایران نداشت.
بیشتر بخوانید: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، خروج آمریکا از عراق را پیروزی تاریخی خواند
پزشکیان در سخنرانی خود به ذهنیت‌های موجود در دو کشور اشاره کرده و خواستار رفتار دمشق بر اساس «اسلام و عدل» شد. این موضع نشان‌دهنده تمایل ایران به ارزیابی امکان ترمیم روابط با سوریه است. فراس الیاس، کارشناس مسائل ایران، به این نکته اشاره کرد که سخنان پزشکیان تلویحاً اعترافی است به اینکه ایران دیگر نمی‌تواند روابط را به سطح دوران اسد بازگرداند، اما در عین حال تلاش دارد آمادگی دمشق را برای شروع دور جدیدی از روابط بسنجند.
پاسخ سوریه و شروط بازگشت به روابط
پاسخ سوریه به پیام پزشکیان از سوی محمد الجفال، مشاور امور آفریقا-آسیای وزارت خارجه سوریه، اعلام شد. او نسبت به برقراری روابط در آینده خوش‌بین بود اما آن را مشروط به «بازنگری ایران در سیاست‌های گذشته و احترام به حاکمیت ملی سوریه» دانست. این نگرش نشان‌دهنده تلاش سوریه برای حفظ استقلال خود در برابر هرگونه نفوذ خارجی است.
عباس شریفه، پژوهشگر سوری، تأکید کرد که تنش‌زدایی با تمامی کشورها یک استراتژی برای سوریه است، اما وی بازگشت به محور ایران را کاملاً مردود دانست. این اظهارات نشان‌دهنده پیچیدگی‌های موجود در روابط بین دو کشور و چالش‌های فراروی آن‌ها است.
در نهایت، منافع ایران در سوریه شامل جلوگیری از تبدیل این کشور به یک دشمن استراتژیک، حفظ ارتباطات با لبنان و مدیترانه، و همکاری‌های اقتصادی از جمله در زمینه انتقال انرژی می‌شود. از سوی دیگر، منافع سوریه در بهره‌برداری از مسیرهای ترانزیت بین‌المللی و پروژه‌های انرژی جاده ابریشم قرار دارد. این منافع متقابل می‌تواند به عنوان مبنایی برای آغاز دوباره مذاکرات و همکاری‌ها بین دو کشور عمل کند.
بیشتر بخوانید: نواف سلام نخست‌وزیر لبنان خواستار خروج کامل اسرائیل از لبنان شد · ژاپن بر اهمیت ارتباط با روسیه تأکید کرد
