هیأت وزیران جمهوری آذربایجان در تاریخ ۳۰ شهریور ماه ۱۴۰۲ (برابر با ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۳) به تصویب مقررات جدیدی برای لباس فرم دانش‌آموزان مدارس دولتی اقدام کرد. این مصوبه به‌ویژه استفاده از اجزای پوشش که «یکپارچگی لباس فرم تعیین‌شده» را بر هم بزند و «با اصل سکولار بودن آموزش عمومی سازگار نباشد» را ممنوع اعلام کرده است.
جزئیات مصوبه جدید
بر اساس تبصره‌ای در این مصوبه، در برنامه‌ها و مراسم مرتبط با تاریخ، فرهنگ و ارزش‌های ملی و معنوی مردم آذربایجان، استفاده از لباس‌های ملی یا عناصر لباس ملی با تصمیم شورای آموزشی و تربیتی مدرسه مجاز است. با این حال، در متن مصوبه، واژه‌های «حجاب» یا «روسری» به‌طور مشخص ذکر نشده و رسیدگی به موارد مربوط به رعایت مقررات به شوراهای آموزشی و تربیتی مدارس واگذار شده است. والدین نیز موظف به تضمین رعایت لباس فرم از سوی فرزندان خود شده‌اند.
بیشتر بخوانید: نیروهای اسرائیلی ساختمان مسکونی در قدس شرقی را تخریب کردند
واکنش‌ها و تبعات اجتماعی
این مصوبه به سرعت با واکنش‌های مختلفی در داخل و خارج از جمهوری آذربایجان مواجه شد. برخی تصاویر و گزارش‌ها نشان داده‌اند که در روزهای ابتدایی ابلاغ مصوبه، تعدادی از دانش‌آموزان محجبه از ورود به مدارس منع شده‌اند. خبرگزاری‌ها این اقدام را به «ممنوعیت حجاب» و «نقض سیستماتیک آزادی‌های مذهبی» توصیف کرده‌اند.
رسول برگی، یکی از اعضای شورای اسلامی شهر تبریز، از دانش‌آموزان آذربایجانی به‌دلیل خودداری از اجرای مقررات جدید تمجید کرده و جمهوری آذربایجان را به‌عنوان «یوسف گم‌گشته» ایران معرفی کرده است. این مسأله، به‌ویژه در کشورهای همسایه، نگرانی‌هایی را به‌وجود آورده و برخی نمایندگان پارلمان ترکیه خواستار ورود مقام‌های این کشور به موضوع شده‌اند.
احمد جنتی، خطیب نماز جمعه، در گذشته نیز محدودیت حجاب در جمهوری آذربایجان را محکوم کرده و این موضوع را به یکی از نقاط اصطکاک ایدئولوژیک میان تهران و باکو تبدیل کرده است.
پیشینه مسأله حجاب در جمهوری آذربایجان
منازعه بر سر حجاب در جمهوری آذربایجان طی سال‌ها به‌ویژه در زمینه مدارس، موضوعی جدی بوده است. در آذر ۱۳۸۹، وزیر وقت آموزش به‌طور رسمی اعلام کرد که دانش‌آموزان باید تنها با لباس فرم رسمی در مدارس حاضر شوند. این تصمیم در عمل ورود دختران محجبه به برخی مدارس را محدود کرد و به اعتراضاتی منجر شد که با دخالت پلیس مواجه گردید.
با گذشت سال‌ها، محدودیت‌ها غالباً به‌صورت غیررسمی و در سطح مدیریت مدارس اعمال شده و در سال‌های اخیر نیز گزارش‌هایی درباره جلوگیری از ورود دانش‌آموزان محجبه به مدارس منتشر شده است. منتقدان به نبود مبنای قانونی روشن برای این محدودیت‌ها اشاره کرده‌اند.
جمهوری آذربایجان با اکثریت مسلمان، طبق قانون اساسی، کشوری سکولار است. پارلمان این کشور در تابستان ۱۴۰۱ اصل «ملی بودن و سکولاریسم» را به قانون آموزش عمومی اضافه کرد و این مصوبه جدید نیز در راستای آن تنظیم شده است. منتقدان این چارچوب را «ممنوعیت عملی حجاب» می‌دانند.
بیشتر بخوانید: حسین: عراق به‌زودی اقدام به محدود کردن سلاح خواهد کرد · هراس والدین فلسطینی از جان فرزندان در مدارس با افزایش حملات اشغالی
