تعلیق پروازهای ایران در چهار فرودگاه عمده عراق، روابط میان تهران و بغداد را به مرحلهای جدید سوق داده است. این اقدام در واکنش به افزایش فشارهای تحریمی آمریکا بر صنعت هوانوردی ایران اتخاذ شده و دولت علی الزیدی، نخستوزیر عراق، از جمله دولتهایی است که اجرای این طرح تحریمی را پذیرفته است. با این حال، تصمیم الزیدی بلافاصله با واکنشهای داخلی و انتقادات صریح از سوی ایران روبهرو شد.
تحلیل وضعیت و واکنشها
اکنون پرسش این است که آیا بغداد بر اساس تحولات اخیر در تصمیم خود تجدیدنظر خواهد کرد. علیرضا مجیدی، تحلیلگر مسائل غرب آسیا، خاطرنشان کرده که کلیت این موضوع به آمریکا مربوط میشود. وی در مورد واکنش ایران تأکید کرده است که در صورت نهایی شدن این تصمیم، قطعا نگرش تهران به دولت عراق منفی خواهد بود؛ اما اینکه ایران در پاسخ به این تصمیم چه اقداماتی را اتخاذ خواهد کرد، همچنان محل بحث است.
بیشتر بخوانید: کارشناس مسائل عراق: روابط ایران و عراق با فشارهای آمریکا تضعیف نمیشود
عوامل تأثیرگذار بر تصمیم بغداد
عراق انتظار داشت که ایران وضعیت بغداد را درک کند و با این تصمیم کنار بیاید. آنها این موضوع را فراتر از ظرفیتهای بغداد و مرتبط با یک مسئله بزرگتر میدانستند که ۱۷ کشور درگیر آن هستند. تصور عراقیها این بود که ایران میتواند به حلوفصل این مسأله کمک کند و در عوض، عراق نیز همکاری لازم را نشان خواهد داد.
اگر شدت اعتراضات داخلی در عراق و واکنش ایران از سطح پیشبینی شده فراتر برود، ممکن است بغداد در تصمیم خود تجدیدنظر نماید. با این حال، عراقیها این پروژه را به عنوان یک طرح آمریکایی شناخته و نسبت به ابعاد آن دغدغههایی دارند.
تأثیرات بر روابط ایران و عراق
تصمیم بغداد بهطور حتم بر روابط تهران و بغداد تأثیر منفی خواهد گذاشت. بخش اعظم این واکنش بستگی به معادلات داخلی عراق و حساسیت جریانهای مؤثر در قدرت و حمایت از الزیدی دارد. نحوه برخورد نیروهای سیاسی عراق با تبعات این تصمیم میتواند تأثیر عمیقی بر واکنشهای ایران داشته باشد.
ایران مجموعهای از ابزارهای فشار در اختیار دارد، از جمله وابستگی عراق به انرژی ایران. در حال حاضر، حدود ۴۶ درصد برق عراق به تأمین انرژی از ایران وابسته است. این وابستگی میتواند در صورت بروز اختلافات شدید به یک ابزار فشار تبدیل گردد.
برای آینده این موضوع، دو عامل کلیدی وجود دارد: عدم توافقات داخلی در عراق و سطح واکنش جمهوری اسلامی ایران. اگر شدت هر یک از این دو عامل از سطح پیشبینیشده فراتر رود، احتمال تغییر نظر بغداد وجود خواهد داشت.
بیشتر بخوانید: نشست چارچوب هماهنگی عراق درباره ممنوعیت فرود هواپیماهای ایرانی · ترامپ در پی از سرگیری مذاکرات با ایران؛ تهران بر شروط خود پافشاری میکند
