طارق حمو، پژوهشگر مرکز مطالعات کردی در آلمان، تحولات کنونی در سوریه را آغاز یک "مرحله جدید" برای کردهای این کشور میداند. او در مقالهای که در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، تأکید میکند که در این مرحله، کردها دیگر نباید در حاشیه ساختار سیاسی سوریه باقی بمانند و باید در اداره و ساخت دولت مشارکت کنند.
تحولات فرهنگی و آموزشی در مناطق کردی
حمو یکی از نمونههای مهم از تحولات در مناطق کردنشین سوریه را وضعیت کردهای حومه حماه میداند. به گفته او، در این روستاها تمایل گستردهای برای یادگیری زبان کردی شکل گرفته است. مقاله بیان میکند که بیش از ۵۰ روستای کردنشین در این منطقه خواستار آموزش زبان کردی از سوی نهادهای رسمی دولت شدهاند و ساکنان این روستاها خواهان اعزام معلمان آموزشدیده کردی هستند.
بیشتر بخوانید: رایزنی دولت عراق با واشنگتن برای معافیت فرودگاههای عراق از تحریمهای آمریکا
نویسنده این تحول را تنها یک مطالبه آموزشی نمیداند و از آن به عنوان نشانهای از تلاش کردها برای بازسازی هویت و میراث فرهنگی خود در مناطقی که تحت تأثیر سیاستهای جذب و تغییر زبانی قرار داشتهاند، یاد میکند.
سیاستهای گذشته و تأثیر آن بر هویت کردی
بخش مهمی از مقاله به سیاستهای گذشته دولت سوریه اختصاص دارد. حمو اشاره میکند که حکومت بعث کردهای مناطق مرکزی سوریه را به عنوان نمونهای از "ادغام" معرفی میکرد، در حالی که هدف واقعی این ادغام، از دست رفتن تدریجی زبان و هویت کردی بود. او به سرشماری سال ۱۹۶۲ اشاره میکند که صدها هزار کرد را از تابعیت سوریه محروم کرد و آنها را در رده «اتباع بیگانه» قرار داد.
نویسنده همچنین طرح "کمربند عربی" را به عنوان بخشی از سیاستهای جمعیتی و هویتی حکومت سوریه معرفی میکند که به هدف پراکنده کردن مراکز جمعیتی کردها و تضعیف پیوستگی اجتماعی آنها اجرا شده است.
حمو معتقد است که مرحله کنونی باید به سمت "ادغام با حفظ هویت" حرکت کند و از تکرار الگوی "ذوب شدن و محو هویت" جلوگیری شود. او پیشنهاد میدهد که یک "مرحله توانمندسازی" برای بازگرداندن زبان و فرهنگ کردی به مناطق مرکزی سوریه ایجاد شود.
این طرح باید فراتر از برگزاری کلاسهای زبان باشد و شامل ایجاد نهادهای فرهنگی، آموزشی و آگاهیرسانی باشد که با دانشگاهها و مؤسسات آموزشی در مناطق کردی ارتباط داشته باشند.
چالشها و فرصتهای پیش رو
نویسنده همچنین به چالشهای پیش روی کردها در مشارکت در اداره دولت سوریه اشاره میکند. برخی از گروههای سیاسی و جریانهای مخالف با مشارکت کردها در اداره دولت آشتی ندارند و تلاش خواهند کرد تا دستاوردهای آنها را تضعیف کنند. این مخالفان، به گفته حمو، شامل بقایای حکومت بعث و برخی گروههای وابسته خارجی هستند.
با این حال، حمو معتقد است که حفظ هویت کردی و مشارکت در ساخت دولت سوریه نباید به عنوان دو پروژه متناقض دیده شوند. او بر اهمیت این موضوع تأکید میکند که کردهای سوریه هنوز در نخستین مرحله حضور خود در ساختار دولت قرار دارند و باید این روند را به تثبیت برسانند.
در نهایت، حمو بر این باور است که اگر روند مشارکت کردها موفقیتآمیز باشد، تصویر موجود از وزن جمعیتی کردها در سوریه تغییر خواهد کرد و ممکن است برآوردهای جمعیتی جدیدی ارائه دهد.
بیشتر بخوانید: نیروی نظامی اسرائیل پردیس دانشگاه بیرزیت در کرانه باختری را مورد یورش قرار داد · پایان تحقیقات هستهای سازمان ملل در سوریه: دنیای جدیدی آغاز میشود
